Аль ч улсад, аль ч нийгэмд амьдрал байдаг шиг "үзэл бодол", түүний төлөөх зөрчилдөөн байдгийг та надаар хэлүүлэлтгүй мэдэх байх. Амьдралыг үзэх үзэл тэгвэл хаанаас эхэлдэгийг та мэдэх үү? Эх орноос......

Хүний өсөж төрсөн эх орон гэдэг хэнд ч үл булаагдах, хэнд ч үл доромжлогдох агуу баялаг байх ёстой гэж би боддогийн. Хүн эцэг эхээ сонгож төрдөггүйтэй адил эх орноо сонгодоггүй ээ. Хүний хувь заяаг олно гэдэг бурханаас өгсөн ховор бас нандин бэлэг гэдэг шүү дээ. Тэгэхээр өөрт олдсон хувь заяан дахь "баялаг"-аа хайрлаж, хамгаалж, дээдэлж явах нь хэний ч хүүгийн үүрэг байх ёстой тийм үү. Өөрөөр хэлбэл үндэсний үзэл, үндсэрхэг үзэл гэх мэт олон янзаар хэлэгдэх тэр "монгол сэтгэл" бидэнд, бидний зүрх сэтгэлд байх ёстой, байсан, байсаар ч байх болно.

Хэдэн зуунаар бид урд хөршөө үзэн ядаж, тэр хэрээрээ үйл хөдөлгөөн болгоноо хянах чадваргүй болтлоо тэдэнтэй цустай, цусгүй дайныг хийсээр байсан нь түүхийн хуудаснаа тодхон байдаг. Одоо ч энэ үзэл бидэнд, бидний үр хүүхдэд ч өвлөгдөж ирсэн нь гайхмаар зүйл биш гэж үү? Тэгвэл бид яагаад өнөөдөр энэ үзэл сурталаараа, энэ гайхалтай мэдрэмжээрээ үндэсний гэх 70 гаруйхан биет болон биет бус  соёлоо хадгалж чадахгүй байгаа юм? Нөгөө л хий хоосон үзэл сурталаасаа болж өөр илүү үр дүнтэй байх тэр тэмцлийг бид хийж чадахгүй байна. Учир нь дэлхий өөрчлөгдөхийн хирээр өнөөх "гайхал" (Хятад улс) чинь ч дэндүү өөрчлөгдөж байгааг бид мэдэрч бас хүлээн зөвшөөрч чадахгүй байх шиг.

Одоо сэр монголчууд минь. Бид өөрсдийгөө нэг нэгээрээ алдсаар л байна. Алдарт хөөмий маань Хятад улсаар овоглогдож, түүний араас заларах ёс заншил, соёлын их өвүүд минь "газар нутгаар" минь дуусах нь тодорхой. Тэр үед бид морио унаж уухайн дуугаа хадаан "энэ бол зүгээр зүүд байсан юм шүү" гэж хэлээд сэрэхэд ч оройтчихсон байх вий гэхээс би эмээж, айж байна. Энэ эмээлт, энэ айдас магадгүй эзэн Чингис хаанд минь хүртэл байсан болохоор тэр үргэлж тэднээс түрүүлж хөдлөхөөс өөр аргагүй байдалд байсан нь тодорхой. Хөөрхий тэр минь их л шаналж байсан байх даа.

Одоо болсоон. Нэгийг алдсан бидэнд 2-г алдах эрх байхгүй. Хэн ч байсан, ямар ч боловсролтой байсан гагцхүү танд "монгол сэтгэл" байсан цагт та нэгдэх ёстой, хийх ёстой. Тийм болохоор хамтдаа тэмцье гэсэн юм БИД.

Үүнээс цааш бүгд эх орноороо овоглогдох болно...